Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên trong ngày lễ, tết của người Việt Nam

Văn hóa thờ cúng của người việt nam

Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, ông bà cha mẹ đã được truyền từ bao đời nay, trong tâm thức của mọi người Việt Nam. Nét văn hóa này chứa đựng những đạo lý cao quý và lòng biết ơn vô hạn đối với tổ tiên. Hãy cùng YKMUSA tìm hiểu nguồn gốc phong tục thờ cúng gia tiên xuất phát từ đâu nhé! 

tin nguong tho cung to tien cua nguoi viet qua bao doi nay

Khái niệm tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên là gì? 

Thờ cúng tổ tiên (hay còn gọi là đạo ông bà) là phong tục tôn kính tổ tiên đã khuất của nhiều dân tộc châu Á, đặc biệt phát triển trong văn hóa Việt Nam, văn hóa Trung Hoa, văn hóa Triều Tiên, văn hóa Hàn Quốc và văn hóa Đông Nam Á. Đối với người Việt, phong tục thờ cúng tổ tiên đã trở thành một loại hình tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên.

Nhiều người Việt Nam, ngoài tôn giáo của mình, thường tôn kính tổ tiên của họ. Đại đa số các gia đình đều có bàn thờ tổ tiên trong nhà, ít nhất cũng có ảnh treo trang trọng, nhưng đó không phải là tôn giáo mà là vì lòng hiếu kính của người Việt đối với ông bà, cha mẹ, cụ cố cụ kỵ,

tin nguong tho cung to tien la gi

Đây là một tín ngưỡng rất quan trọng và gần như không thể thiếu trong cách sống và phong tục của người Việt Nam.

Nguồn gốc sâu xa của tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên

Theo nhà nghiên cứu Trần Đăng Sinh: “Tổ tiên là khái niệm dùng để chỉ những người cùng dòng tộc nhưng đã qua đời như cụ cố, cụ kỵ, ông bà, cha mẹ… có công sinh thành, dưỡng dục. có ảnh hưởng lớn đến đời sống vật chất và tinh thần của thế hệ sau ”.

>>>>Đọc thêm: cách đặt ảnh thờ ông bà bố mẹ đúng chuẩn năm 2022

Nhưng nó không phải là tôn giáo theo nghĩa chặt chẽ của khái niệm. Thờ cúng tổ tiên không có giáo lý thống nhất, không có nhà thờ với những quy tắc nghiêm ngặt như thường thấy trong các tôn giáo cổ đại và hiện đại.

nguon goc cua viec tho cung ong ba to tien

Các học giả không đồng ý về việc thờ cúng tổ tiên là một tôn giáo hay một tín ngưỡng. Thờ cúng tổ tiên thoạt nghe có thể coi là một tôn giáo, vì hầu hết các nhà đều có bàn thờ và thực hiện các nghi thức thờ cúng trang nghiêm, thành kính, tức là đã có dấu hiệu của tôn giáo.

Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên đã có từ xa xưa và tồn tại ở nhiều dân tộc trên thế giới.

Ở Việt Nam, tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên là một loại hình “tín ngưỡng dân gian” phổ biến, xuất phát từ quan niệm “vạn vật hữu linh” – vạn vật có linh hồn, thờ các vị thần lâu đời nhất là các vị thần tự nhiên, đặc biệt là thần cây, thần đá, thần núi, các vị thần của các dòng sông. .. Sự nhân hoá của các vị thần của tự nhiên đã tạo ra bước ngoặt hình thành hệ thống NHÂN THẦN.

Khi con người bắt đầu khám phá bản thân, mối quan hệ giữa thế giới hữu hình và vô hình, đặc biệt là giữa sự sống và cái chết, khơi dậy hứng thú và mong muốn lý giải.

Ở miền Bắc nước ta, nhiều người gọi tục thờ cúng tổ tiên là thờ ông bà. Tuy nhiên, một số học giả cho rằng, khái niệm “đạo” của người dân ở đây không có nghĩa là một tôn giáo, chẳng hạn như Công giáo, Phật giáo, Hồi giáo… mà phải hiểu đó là đạo lý làm người, đạo làm con, đạo hiếu.

Sự hạn chế của con người trước tự nhiên và xã hội, dẫn đến sự hạn chế trong việc lý giải cái chết của con người. Khi chết, linh hồn sẽ đi về đâu, thể xác đi về đâu hay linh hồn đi về đâu? Thế giới này, thế giới kia, sống chết ra sao? và khi qua thế giới bên kia, người chết có nhớ người sống không? 

Đặc điểm tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Việt

Trong bài viết này, YKMUSA xin trình bày một số nét về tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Việt Nam xưa và nay:

  • ý nghĩa tâm linh hơn triết học; tự nguyện, tự phát, ít mang tính xã hội;
  • Giản dị, bình dân, gần gũi với đời thường;
  • Chịu ảnh hưởng của văn hóa, tín ngưỡng các dân tộc và là cơ sở hình thành các nghi lễ thờ cúng của các tôn giáo địa phương ở Nam Bộ.
  •  Việc nghiên cứu những đặc điểm này góp phần tìm hiểu văn hóa vùng đất Nam Bộ nói riêng và văn hóa Việt Nam nói chung.

Những điều này được viết trong cuốn : 

  • 101 câu hỏi về nghi lễ thờ cúng tổ tiên : Số trang: 136 (Giải đáp những Câu hỏi về tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên)
  • Tác giả: Thích Minh Nghiêm, Nhà xuất bản: Thời đại 
  • Link sách giới thiệu tại đây
Trong các hình thái tín ngưỡng dân gian, thờ cúng tổ tiên là một loại hình tín ngưỡng cổ truyền

Tập tục thờ cúng tổ tiên trong gia đình được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác

Mặc dù hầu hết các nghi lễ thờ cúng tổ tiên ở nước ta đều phỏng theo nghi lễ của Nho giáo, nhưng có những yếu tố rất gần gũi với Phật giáo hoặc Đạo giáo.

Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên được thể hiện ở ba mức độ khác nhau: tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên trong gia đình, dòng tộc (dòng họ), thờ cúng tổ tiên trong làng (thờ chúa làng) và đỉnh cao của tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên là tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương (tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên trên toàn quốc). ).

ban tho tran trieu

Mặt khác, với bản chất là một tín ngưỡng bình dân, các hành vi nghi lễ thường được thực hiện theo tâm thức bình dân và chưa hoàn toàn thống nhất trong các gia đình, địa phương.

Đọc thêm : Top 13 Chùa Nổi tiếng Linh Thiêng ở Hóc Môn nhất định bạn phải đến

Với niềm tin thiêng liêng rằng tổ tiên dù đã chết nhưng linh hồn vẫn còn, có khả năng che chở, giúp đỡ cho con cháu được thể hiện qua các nghi lễ thờ cúng.

>>Đọc thêm : cách ghi gửi quần áo cho người âm mới nhất

Đó là sự tri ân, tưởng nhớ, tôn thờ những người đã có công sinh thành, tạo dựng và che chở cho sự sống như: cha mẹ, ông bà, cụ tổ, tổ nghề, thành quách, quê hương …

ban tho son trang

Mối quan hệ huyết thống của Việt Nam khá phức tạp. Gia đình chỉ là một đơn vị tương đối độc lập vì ở một mức độ nào đó, giữa các gia đình có mối quan hệ gắn bó với nhau, gọi là quan hệ họ hàng hay thị tộc.

Và theo “quy luật” này của dòng họ, nhiều dòng họ sẽ hình thành một nhánh, nhiều nhánh sẽ tạo thành một dòng họ. Mỗi gia đình đều có một tổ tiên chung.

Thủy tổ là người sáng lập ra dòng họ, từ đó phát triển hệ thống các thế hệ kế tục của dòng họ theo thời gian. Họ là tập hợp tự nhiên của những người cùng dòng tộc, hội tụ ở các thế hệ, các thế hệ sinh ra từ cùng một tổ tiên.

Dòng họ ở đây được tính theo trục tung, có thể theo họ mẹ hoặc họ cha, nhưng đa số được lấy theo họ cha. Để tưởng nhớ đến cội nguồn của dòng tộc mình, mỗi dòng tộc đều xây dựng nhà thờ tổ của dòng họ (còn gọi là từ đường).

ban tho ong hoang

Người Việt Nam coi trọng đạo hiếu, hiếu thảo với cha mẹ, hiếu thảo với tổ tiên, cội nguồn.

Thờ cúng ông bà tổ tiên đã trở thành phong tục tập quán trong đời sống tinh thần của người Việt Nam từ bao đời nay là chuẩn mực đạo đức, nguyên tắc làm người; Nó cũng là một phần quan trọng trong đời sống tinh thần của người Việt.

Những điều cần biết về tam giáo trong tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên

tho cung ong ba to tien la tin nguong cua nguoi viet nam

Sự tồn tại của tam giáo: Nho, Phật và Lão giáo được tìm thấy trong những tư tưởng và biểu hiện nhất định của tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên ở Việt Nam.

Tư tưởng của Nho giáo là đề cao chữ Hiếu, coi đó là nền tảng của đạo làm người. Với quan niệm “tử là sinh, tử là tồn”, hiếu đối với cha mẹ lúc lâm chung cũng như đạo hiếu đối với cha mẹ trong cuộc đời, Nho giáo đặt nền tảng lý luận về giá trị đạo đức, về kỷ cương tự giác. thờ cúng.

Đặc biệt, Phật giáo có ảnh hưởng lớn đến việc bảo tồn và phát triển tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên ở Việt Nam.

Đạo Phật quan niệm về cái chết, luân hồi và nghiệp báo … Phật giáo cho rằng sinh tử là quy luật tất yếu của thế giới, giống như mặt trời lặn rồi lại mọc, đứng dậy đi ngủ lại thôi. .

Sự sống và cái chết chỉ đơn giản là chuyển từ trạng thái này sang trạng thái khác. Cái chết là sự bắt đầu của một vòng đời mới, một cuộc đời mới.

Các nghi thức thờ cúng tổ tiên trong các dịp lễ, tết

Trong cuộc sống hàng ngày, ai cũng có thể dễ dàng bắt gặp những nghi lễ thờ cúng tổ tiên.

Người Việt tin rằng khi chết đi, linh hồn của tổ tiên sẽ sang thế giới khác, nhưng đôi khi họ vẫn hiện hữu xung quanh chúng ta, chứng kiến ​​những gì diễn ra hàng ngày.

Văn hóa thờ cúng của người việt nam

Vì vậy, trong những bữa ăn, lễ kỷ niệm quan trọng của gia đình, việc tri ân ông bà là điều vô cùng cần thiết.

Do quan niệm này, ngày đưa tang hay tang ma  được coi là nghi lễ thờ cúng linh thiêng và quan trọng nhất.

Đọc thêm : Văn khấn, bài cúng các bác mới nhất năm 2022

Các gia chủ cho rằng việc đưa tang là nghi lễ quan trọng thứ ba trong đời người từ khi sinh ra đến khi mất (tiệc sinh nhật (thôi nôi), đám cưới, đám tang) nên họ chuẩn bị rất chu đáo, cẩn thận, mong đưa linh hồn ông bà về với tổ tiên. Ở một thế giới khác được cho là thiên đàng cảnh giới của tiên..

>>>Đọc thêm: Đi đám ma về nên làm gì

Trong các dịp lễ lớn như Tết Nguyên tiêu, Lễ Vu Lan, Tết Đoan Ngọ, Tết Trung thu,… mỗi gia đình đều dành một ngày hoặc để trang hoàng, tri ân ông bà.

Trong các lễ hội này, những buổi lễ cúng được làm ra với mục đích mờii vong linh ông bà về tụ họp, thưởng thức các món ăn do con cháu chế biến.

Ngoài ra, ngày giỗ (hay ngày giỗ tiên thường, giỗ ông bà) hay còn gọi là kỵ nhật cũng được coi là một dịp quan trọng.

Vào ngày này, gia chủ không chỉ mời vong linh ông bà về thăm gia đình mà còn là dịp để các thành viên trong gia đình xích lại gần nhau, tạo sự gắn kết, thống nhất trong gia đình, dòng tộc. .

Đọc thêm: Cúng tuần cho người mới mất chính xác. 

Theo giải thích về nguồn gốc, người Việt đã sống với nền văn minh lúa nước từ thuở sơ khai nên tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên đôi khi được mở rộng thành quan niệm thờ các vị thần, các anh hùng, liệt sĩ, những người có công trong quá trình khôi phục, bảo vệ. và sự phát triển của đất nước.

Chẳng hạn như ngày giỗ Tổ Hùng Vương, ngày mất Chủ tịch Hồ Chí Minh, … người dân cũng thực hiện các nghi lễ thờ cúng rất trang nghiêm, linh thiêng để nhắc nhở con cháu đời đời nhớ ơn công lao tạo dựng. bởi các thế hệ trước.

Ý nghĩa của việc thờ cúng tổ tiên

Thờ cúng tổ tiên là một trong những tín ngưỡng quan trọng trong đời sống của cộng đồng người Việt Nam nói riêng và một số nước Đông Nam Á khác nói chung.

nguoi dan kinh can dang pham vat len to tien

Một mặt, niềm tin này là một trong những sợi dây tinh thần và là cơ sở để con người vượt qua những khó khăn, thử thách trong cuộc sống.

Mặt khác, tục thờ cúng ông bà sẽ giúp con cháu nhớ ơn, gìn giữ truyền thống của gia đình, dòng tộc.

Đồng thời, tín ngưỡng thờ cúng, tri ân tổ tiên cũng là một trong những tiền đề quan trọng để nhóm lên ngọn lửa tự hào dân tộc cần có trong mỗi người Việt Nam.

>>>Xem thêm:  Cách đặt bàn thờ gia tiên trong nhà theo phong thủy 

Khi chúng ta biết yêu thương và trân trọng gia đình, chúng ta sẽ biết yêu quý và trân trọng sự bình yên đang ngự trị nơi chúng ta sinh ra, từ đó rèn luyện ý chí bảo vệ và xây dựng quê hương đất nước.

Có thể nói, tục thờ cúng tổ tiên trong ngày Tết có ý nghĩa to lớn và tác động rất lớn đến thế hệ mai sau và sự phát triển của đất nước.

Một đất nước luôn tuân thủ tôn chỉ “uống nước nhớ nguồn, ăn quả nhớ kẻ trồng cây” thì chắc chắn sẽ có thể giữ vững và tiếp tục công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Không quá lời khi nói thờ cúng tổ tiên là cội nguồn của sức mạnh dân tộc.

Phần kết:

Với những thông tin hữu ích từ bài viết trên, YKMUSA hy vọng bạn có thể hiểu rõ hơn về tín ngưỡng thờ cúng gia tiên của người Việt Nam. Đặc biệt Trong ngày Tết, đây là một trong những tục lệ tiêu biểu và có thể coi là tín ngưỡng của người Việt Nam hiện đại. . .

Bài Cùng Chuyên Mục

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *